Hà Nội có nhiều chính sách vượt trội trong đền bù giải phóng mặt bằng
QPTĐ-Ngày 13-5, UBND thành phố Hà Nội đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội. Quy hoạch được xây dựng với định hướng phát triển Hà Nội theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo và mở rộng không gian phát triển đô thị về hai bên bờ sông.
Hà Nội đang giải phóng mặt bằng cho 1.428 dự án, đồng loạt mở đường cho các tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng, khu đô thị và các cực tăng trưởng mới theo quy hoạch phát triển Thủ đô, đồng thời bố trí nhiều khu tái định cư đồng bộ, nhằm bảo đảm chỗ ở cho người dân thuộc diện di dời, giải phóng mặt bằng. Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được Thành phố xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xã hội. Hiện nay, các xã, phường trên địa bàn đang triển khai GPMB khoảng 1.428 dự án, trong đó có 1.281 dự án vốn ngân sách và 147 dự án vốn ngoài ngân sách. Thành phố cho biết có 27 công trình, dự án lớn, quan trọng, trọng điểm cần tập trung tháo gỡ để xử lý các điểm nghẽn phát triển của Thủ đô.
Cụ thể, việc GPMB cũng được đẩy nhanh tại tuyến Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, một số hạng mục của tuyến Vành đai 4 Vùng Thủ đô, nút giao bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An kết nối đường 70 và tuyến đường Tam Trinh. Đối với các tuyến vành đai 2,5, 3 và 3,5, các tuyến giao thông trọng điểm cùng 3 cầu vượt sông Hồng còn lại gồm Tứ Liên, Trần Hưng Đạo và Thượng Cát. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6 đối với 3 cầu vượt sông Hồng và các đoạn còn lại của tuyến vành đai 2,5.
Song song với hạ tầng giao thông, Thành phố đang triển khai giải phóng mặt bằng và đầu tư xây dựng 9 dự án lớn gồm Khu đô thị thể thao Olympic; Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi - Đại học Y Hà Nội tại phường Hoàng Mai; Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu; Trục không gian Quốc lộ 1A; Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm và Đông Anh; Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long tại các xã Thiên Lộc, Phúc Thịnh và Mê Linh; dự án cải tạo, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ; Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Bình Minh và xã Tam Hưng. Đi cùng với quá trình đó là bài toán tái định cư quy mô lớn cho người dân thuộc diện di dời, GPMB.
Do đó, việc đền bù GPMB của thành phố Hà Nội luôn tuân thủ Luật Đất đai cùng các quyết định cụ thể của UBND TP Hà Nội với nhiều chính sách vượt trội và linh hoạt. Người dân được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền, đồng thời được nhận các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề và thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng. Nguyên tắc bồi thường đất, đối với đất ở: Người dân bị thu hồi đất ở nếu đủ điều kiện sẽ được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư, vớ phương châm “bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”. Điều đó đồng nghĩa người dân không chỉ được bố trí nơi ở mới mà còn được tiếp cận hạ tầng đô thị hiện đại hơn, môi trường sống tốt hơn và điều kiện sinh hoạt đồng bộ hơn.
Đối với bồi thường bằng đất nông nghiệp, UBND Thành phố phân cấp Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành thông báo đơn giá cây trồng, vật nuôi. Phân cấp thu hồi đất đối với thửa đất thu hồi thuộc địa giới hành chính từ hai xã, phường trở lên, Chủ tịch UBND cấp xã nơi quản lý dân cư (người sử dụng đất) thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất (thực hiện điểm b khoản 2 Điều 17 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ) và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND ngày 02/4/2026 của UBND TP. Hà Nội. Người có đất thu hồi không có hồ sơ, chứng từ chứng minh đã đầu tư vào đất thì được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại theo mức sau: Đối với đất nông nghiệp trồng lúa nước, đất trồng cây hằng năm: 50.000 đồng/m2; đối với đất nông nghiệp trồng cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản: 35.000 đồng/m2. Mức bồi thường tối đa không vượt quá 250.000.000 đồng/người sử dụng đất. Đối với đất rừng sản xuất bị thu hồi đến 01 (một) ha: 25.000 đồng/m2; đối với đất rừng sản xuất bị thu hồi từ trên 01 (một) ha trở lên: 7.500 đồng/m2. Mức bồi thường tối đa không vượt quá 500.000.000 đồng/người sử dụng. Đối với đất phi nông nghiệp (được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, cho thuê theo quy định tại các điểm a, b, c khoản 1 Điều 107 Luật Đất đai): 35.000 đồng/m2. Hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người bị thu hồi đất nông nghiệp có thể được hỗ trợ lên tới 5 lần giá đất nông nghiệp. Hỗ trợ ổn định đời sống tính theo 30 kg gạo/người/tháng, chi trả tối đa lên tới 36 tháng tùy diện tích thu hồi. Hỗ trợ tạm cư tối đa lên tới 15.000.000\VNĐ/thửa đất ở bị thu hồi/tháng. Thưởng bàn giao mặt bằng: Hỗ trợ tối đa 30.000.000\VNĐ/người sử dụng nhà, đất nếu hộ gia đình, cá nhân bàn giao mặt bằng sớm. Hỗ trợ di chuyển mộ là 15.000.000\VNĐ/mộ.
Nhờ đó, công tác GPMB để triển khai các dự án đã nhận được sự ủng hộ đồng thuận của Nhân dân rất cao, đặc biệt từ tháng 11 năm 2025 đến nay, đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Nhiều dự án tồn tại kéo dài nhiều năm đã hoàn thành GPMB, tiêu biểu như 4 cầu vượt sông Hồng gồm cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở, cầu Vân Phúc và cầu Ngọc Hồi… có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định tiến độ triển khai các dự án đầu tư phát triển hạ tầng, mở không gian phát triển mới và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai của Thành phố.
Nguyễn Văn Tuân
