Luật Thủ đô-Bệ phóng đưa Hà Nội vào kỷ nguyên mới

QPTĐ-Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 đã được Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026, với 97,6% đại biểu tán thành. Luật đi vào cuộc sống có ý nghĩa chiến lược, tạo “bệ phóng” với cơ chế đặc thù, vượt trội để Hà Nội phát triển thành đô thị hiện đại, văn minh. Nó giúp giải quyết các nút thắt về quy hoạch, hạ tầng, và nâng cao thẩm quyền tự chủ cho chính quyền Thành phố

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, gồm 9 chương 36, trong đó tập trung xây dựng mô hình phát triển mới cho Thủ đô, gắn với các mô hình kinh tế mới. Về không gian phát triển, Luật mở rộng cơ chế liên kết giữa Hà Nội với các địa phương trong và ngoài vùng, đồng thời tạo cơ chế phát triển không gian ngầm, không gian tầm thấp và định hướng cho không gian tầm cao trong tương lai. Nét nổi bật nhất, mang tính căn bản nhất của Luật Thủ đô sửa đổi năm 2026 là chuyển từ cơ chế “phân cấp” sang “phân quyền triệt để”. Nếu như trước đây, nhiều quyết định quan trọng của Thành phố vẫn phải xin ý kiến Trung ương thì nay, Luật xác lập nguyên tắc trao quyền chủ động cho chính quyền Hà Nội trong tổ chức bộ máy, quản lý kinh tế, xã hội và điều hành đô thị. Việc phân quyền không chỉ dừng lại ở giao nhiệm vụ mà còn đi kèm quyền quyết định và trách nhiệm giải trình. Điều này giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, nhất là trong các lĩnh vực như đầu tư công, quy hoạch, tổ chức bộ máy và cung cấp dịch vụ công.

Luật cũng trao thêm quyền cho Hà Nội trong tổ chức bộ máy, chế độ công vụ; quy hoạch và quản lý không gian Thủ đô; phát triển đô thị theo mô hình TOD; chỉnh trang đô thị; bảo vệ môi trường; quản lý tài nguyên; bảo đảm trật tự, an toàn đô thị; quản lý di tích, du lịch, giáo dục, y tế và khoa học công nghệ; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đáng chú ý, Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 cho phép Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại Hà Nội. Đây được xem là bước đột phá lớn về thể chế, mở ra không gian phát triển linh hoạt cho Thủ đô.

Liên quan cơ chế huy động nguồn lực phát triển Thủ đô, Luật Thủ đô năm 2026 quy định Hà Nội được hưởng 100% khoản thưởng tăng thu ngân sách; phát hành trái phiếu Thủ đô, trái phiếu dự án, trái phiếu xanh. Vay từ ngân quỹ nhà nước; Quyết định chủ trương đầu tư các dự án lớn, quan trọng thuộc thẩm quyền Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ. Về khai thác kết cấu hạ tầng, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép Hà Nội mở rộng phương thức khai thác, huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước nâng hiệu quả tài sản công. Thành phố được quyền cho thuê, nhượng quyền khai thác một số công trình để tạo thêm nguồn lực phát triển. Đối với phát triển nguồn nhân lực, Luật quy định cơ chế thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao thông qua chính sách tiền lương, nhà ở, đãi ngộ và đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở đào tạo. Hà Nội cũng được áp dụng chính sách nhà ở đối với cán bộ, công chức, viên chức của Thành phố và cán bộ, công chức Trung ương làm việc tại Hà Nội; đồng thời được quyền thuê chuyên gia phục vụ xử lý các vấn đề phát triển của Thủ đô.

Có thể khẳng định, Luật Thủ đô sửa đổi 2026 không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thông thường mà là một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới. Để bảo đảm tiến độ triển khai, sớm đưa Luật Thủ đô sửa đổi 2026 đi vào cuộc sống, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội yêu cầu, các sở, ngành, địa phương của Thành phố khẩn trương cụ thể hóa các điều khoản của Luật Thủ đô năm 2026; ban hành đầy đủ các chính sách trước ngày 15/6 để thực hiện từ ngày 1/7/2026, đồng thời kiên quyết thu hồi các dự án treo, chậm triển khai; quyết liệt xử lý 5 “điểm nghẽn” gồm úng ngập, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, trật tự xây dựng và an toàn thực phẩm ngay trong các tháng đầu năm 2026; xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra xây dựng trái phép. Các cấp, ngành đẩy mạnh chuyển đổi số thực chất, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo năng lực của cán bộ; kiên quyết loại bỏ những cán bộ có tư tưởng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Quá trình triển khai phải thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Luật Thủ đô năm 2026 đã mở ra những cơ hội phát triển rất lớn cho Hà Nội, để biến cơ hội thành hiện thực, đòi hỏi toàn hệ thống chính trị Thành phố phải hành động với quyết tâm cao nhất, tinh thần đổi mới mạnh mẽ và phương thức triển khai thực sự hiệu quả. Do đó, Ban Thường vụ Thành ủy cũng yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị -xã hội và các sở, ngành xác định việc thi hành Luật Thủ đô là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII.

Nguyễn Văn Tuân