Tàm Xá với “Cuộc rút lui thần kỳ” của Trung đoàn Thủ đô

Với tinh thần đoàn kết sắt son một lòng đi theo cách mạng, những người con kiên trung, gan dạ đất Tàm Xá (huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) đã kiên cường bám đất, bám làng, giúp đỡ, chở che, góp phần giúp Trung đoàn Thủ đô thực hiện thắng lợi “Cuộc rút quân thần kỳ”, bảo toàn lực lượng, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược.

Trung đoàn Thủ đô rút quân bảo toàn lực lượng sau khi hoàn  thành xuất sắc nhiệm vụ giam chân địch trong thành phố.

Ngày 15/2/1947, nhận được thông báo của cấp trên là Trung đoàn Thủ đô sẽ rút ra vùng tự do qua Tàm Xá, Ủy ban kháng chiến và Ủy ban hành chính xã Tàm Xá đã khẩn trương lập kế hoạch hỗ trợ và bảo vệ đơn vị đi qua địa bàn. Theo kế hoạch, Trung đội du kích của xã được giao nhiệm vụ trực chiến, bám sát và bảo vệ Trung đoàn.

Tàm Xá ngày nay.

Đêm 17/2/1947, Trung đoàn Thủ đô chia làm nhiều bộ phận rút quân, để lại một bộ phận hoạt động quấy rối nghi binh rút sau cùng. Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn bí mật rút quân từ đình Phất Lộc qua cột Đồng Hồ, vượt đê dọc theo bờ sông, qua gầm cầu Long Biên thẳng lên, rồi qua sông sang Bãi Giữa. Từ đây, bộ đội đi đò lên Tứ Tổng, Tam Lạc, Tàm Xá, rồi vượt sông sang Dâu Canh (Đông Anh).

Được sự phân công của cấp trên, chính quyền và nhân dân Tàm Xá có nhiệm vụ đón và đưa Trung đoàn Thủ đô rút lui an toàn qua sông. Để đảm bảo cho cuộc rút quân của Trung đoàn qua Tàm Xá diễn ra an toàn, nhanh chóng, địa phương đã huy động nhiều thuyền bè để chở bộ đội qua sông. Mỗi thuyền phân công 2 người phụ trách. 3 giờ sáng ngày 18/2/1947, tại xóm Chùa (xã Tàm Xá), từng tốp chiến sĩ của Trung đoàn Thủ đô rút về Tàm Xá, sau đó tiếp tục vượt sông sang Đông Anh. Ngay trong đêm đó, chuyến đò cuối cùng ở Tàm Xá chở bộ đội qua bến Nhãn làng Dâu (Đông Anh) cập bến an toàn. Theo kế hoạch, lúc này ở Tàm Xá chỉ còn Đội giao thông liên lạc do đảng viên Nguyễn Ngọc Nại chỉ huy ở lại bãi Dâu và chùa Tàm Xá.  Mục đích để yểm trợ, thu hút, đánh lạc hướng địch nếu cuộc rút quân bị phát hiện. Đến 23 giờ ngày 18/2/1947, trên các hướng rút quân, đại bộ phận Trung đoàn Thủ đô đã sang đến Dâu Canh để ra vùng tự do.

5 giờ sáng ngày 19/2/1947, phát hiện ta rút khỏi Liên khu phố 1, quân Pháp huy động lực lượng truy kích. Chúng điên cuồng dùng đại bác, máy bay bắn phá vào Tàm Xá, sau đó, đổ quân vào xóm Chùa để tìm diệt bộ đội ta. Lực lượng du kích Tàm Xá phối hợp với Đội giao thông liên lạc của đồng chí Nguyễn Ngọc Nại đã chiến đấu ngoan cường, thu hút, giam chân địch, cản bước truy kích của chúng, bảo vệ an toàn cho Trung đoàn Thủ đô rút lui thắng lợi.

Trong cuộc chiến đấu ác liệt này, Tàm Xá bị thiệt hại lớn về người và của (29 người dân bị chết, 5 người bị thương, 50 người bị giặc bắt; nhà cửa bị giặc đốt, gia súc, gia cầm, thóc lúa bị cướp sạch), 8 chiến sĩ trong Đội giao thông liên lạc (trong đó có Đội trưởng Nguyễn Ngọc Nại) và 2 dân quân du kích xã đã anh dũng hi sinh. Sự hi sinh của những con người trung kiên, gan dạ đó đã góp phần làm nên thắng lợi trong “Cuộc rút quân thần kỳ” của Trung đoàn Thủ đô năm xưa. Để rồi, chỉ 7 năm sau, cả Hà Nội rực rỡ cờ hoa đón chào đoàn quân chiến thắng trở về giải phóng Thủ đô trong niềm hân hoan, tự hào vô bờ bến.

Hồng Ngọc